przepisy gry w piłę nożną



Boisko do gry w piłkę nożną jest prostokątem o wymiarach 64 – 75 m szerokości i 100 – 110 m długości (wymiary dopuszczające rozgrywanie meczów międzynarodowych). Dwie linie dłuższe to linie boczne, a dwie krótsze to linie bramkowe. Po przeciwnych stronach boiska, na środku linii bramkowych ustawione są bramki o wymiarach 7,32 m x 2,44 m (mierzone od wewnętrznych krawędzi poprzeczki/słupka).

Piłka ma obwód 68 – 70 cm, wagę 396 – 453 g, a ciśnienie powietrza po napompowaniu powinno zawierać się w przedziale 0,6 – 1,1 atm.

Drużyny piłkarskie liczą po 11 zawodników (wraz z bramkarzem) oraz maksymalnie 7 zawodników rezerwowych. Strój piłkarza składa się z koszulki, spodenek, getrów piłkarskich, ochraniaczy i butów. Koszulki muszą mieć na plecach dobrze widoczny numer.

W czasie gry piłkę można zagrywać dowolną częścią ciała za wyjątkiem rąk. Zasada ta nie dotyczy bramkarza znajdującego się we własnym polu karnym. Golkiper nie może łapać piłki zagranej rozmyślnie przez współpartnera z drużyny, chyba że ten zagrywa ją głową, klatką piersiową lub kolanem. Zagranie piłki ręką jest karane rzutem wolny bezpośrednim, rzutem karnym (jeśli przewinienie miało miejsce we własnym polu karnym) oraz w zależności od sytuacji na boisku karą indywidualną (żółtą lub czerwoną kartką).

Rzut wolny pośredni – nie można z niego zdobyć bramki (chyba, że piłka po drodze dotknie któregokolwiek z zawodników. Jest przyznawany między innymi za: przetrzymywanie piłki w rękach przez bramkarza dłużej niż 6 sekund; dotknięcie przez bramkarza piłki rękami (we własnym polu karnym) po raz drugi, po tym jak wypuści ją z rąk, a nie zostanie dotknięta przez innego zawodnika; dotknięcie piłki ręką we własnym polu karnym po rozmyślnym podaniu nogą (poniżej kolana), lub po wrzucie z autu od współpartnera; niebezpieczne zagranie (np. zbyt wysoko podniesiona noga); przeszkadzanie bramkarzowi we wznowieniu gry. Rzut wolny pośredni jest również przyznawany drużynie przeciwnej, jeżeli zawodnik w czasie gry i na polu gry kopie lub usiłuje kopnąć współpartnera, uderza lub usiłuje uderzyć współpartnera, wchodzi na pole gry bez zgody sędziego i wpływa na grę lub jest winny niesportowego zachowania.

Rzut wolny bezpośredni – można z niego zdobyć bramkę przez bezpośredni strzał na bramkę. Jest przyznawany między innymi za takie przewinienia jak: kopnięcie lub usiłowanie kopnięcia przeciwnika, podstawienie lub usiłowanie podstawienia nogi przeciwnikowi, nieprawidłowy atak ciałem, uderzenie przeciwnika, przytrzymywanie przeciwnika, plucie na przeciwnika, atak fizyczny lub słowny na sędziego oraz rozmyślne dotknięcie piłki ręką. Jeżeli którekolwiek z tych przewinień ma miejsce w polu karnym, skutkuje rzutem karnym dla drużyny pokrzywdzonej.

Kary indywidualne – dzielą się na: napomnienie (żółta kartka) lub wykluczenie z gry (czerwona kartka). Karami indywidualnymi mogą zostać ukarani także zawodnicy rezerwowi, ale nie osoby towarzyszące drużynom, uprawnione do przebywania w strefie technicznej – arbiter ma prawo usunąć te osoby ze strefy technicznej, nie może jednak pokazać kartki.

Żółtą kartkę otrzymuje zawodnik, który: zachowuje się niesportowo, okazuje słownie lub czynnie niezadowolenie, uporczywie narusza przepisy, celowo opóźnia wznowienie gry, nie zachowuje wymaganej odległości podczas wykonywania rzutu wolnego, rzutu z rogu lub wrzutu, wchodzi lub powraca na pole gry bez zgody sędziego, rozmyślnie opuszcza pole gry bez zgody arbitra. Karę napomnienia sędzia udziela również zawodnikowi, który popełnia faul taktyczny.

Czerwoną kartkę sędzia pokazuje zawodnikowi który: popełnia poważny, brutalny faul, zachowuje się agresywnie, pluje na przeciwnika lub inną osobę, pozbawia w niedozwolony sposób drużynę przeciwną bramki lub realnej szansy na zdobycie bramki, używa ordynarnego, obelżywego języka i/lub gestów lub otrzymuje drugą żółtą kartkę w tym samym meczu.

Jeśli zagrana piłka przekroczy całym obwodem linię boczną, sędzia wskazuje wrzut z autu. Prawidłowe wznowienie gry następuje przez wrzut piłki rękoma, zza i znad głowy z miejsca, w którym piłka opuściła pole gry, przez zawodnika drużyny przeciwnej.

Gdy natomiast piłka opuści boisko poprzez linię bramkową (ale poza bramką), grę rozpoczyna się rzutem rożnym lub rzutem bramkowym, w zależności od tego, który zawodnik ostatni dotknął piłki. Rzut z rogu wykonywany jest przez drużynę atakującą, jeżeli ostatnim zawodnikiem, który dotknął piłki, jest zawodnik broniący; w przeciwnej sytuacji wykonywany jest rzut od bramki. Rzut rożny wykonywany jest z pola rożnego i obowiązują przy jego wykonaniu takie same zasady jak przy wykonywaniu rzutu wolnego bezpośredniego. Rzut od bramki wykonywany jest z dowolnego miejsca pola bramkowego wykonawcy, przy czym piłka po zagraniu musi niedotknięta przez nikogo opuścić pole karne w obrębie boiska.

Rzut karny sędzia dyktuje po faulu (lub zagraniu ręką) w polu karnym. Jest on wykonywany z punktu znajdującego się w odległości 11 m od linii bramkowej oraz w równej odległości od słupków bramkowych. W czasie wykonywania rzutu karnego w polu karnym do momentu wprowadzenia piłki do gry może znajdować się tylko zawodnik wykonujący rzut karny oraz bramkarz, któremu nie wolno opuszczać linii bramkowej (ani skakać na niej obiema nogami). Rzut karny może być również rozegrany pomiędzy dwoma zawodnikami z drużyny, jednak po podaniu piłka musi potoczyć się do przodu, w kierunku bramki przeciwnika, a zawodnik, do którego podanie jest adresowane, do momentu zagrania piłki musi znajdować się poza polem karnym oraz w odległości 9 m 15  cm od punktu karnego i w odległości większej niż 11 m od linii bramkowej. Dozwolone jest dobijanie strzałów przez wszystkich zawodników. Strzelec rzutu karnego może dobijać, ale tylko jeżeli piłka zostanie rozegrana z innym zawodnikiem (najczęściej bramkarzem drużyny przeciwnej). Jeżeli piłka po strzale zostanie odbita od słupka i nie dotknie jej żaden inny zawodnik, strzelec nie może ponownie zagrać piłki (a jeżeli jej dotknie – zostanie podyktowany rzut wolny pośredni dla drużyny przeciwnej). Wykonanie rzutu karnego powinno być płynne, niedozwolone jest markowanie strzału. W przypadku nieprawidłowości sędzia decyduje o powtórzeniu rzutu karnego.

Spalony to sytuacja, gdy piłkarz drużyny atakującej w momencie kierowania podania do niego znajduje się na połowie drużyny przeciwnej i ma przed sobą piłkę oraz tylko jednego piłkarza drużyny broniącej (ostatnim piłkarzem nie musi być bramkarz), a podanie nastąpiło zza jego pleców (piłkarz podający znajduje się dalej od atakowanej bramki, niż piłkarz otrzymujący podanie). W szczególności wynika z tego, że na spalonym nie jest piłkarz, który jest za linią obrony, ale nie przekroczył linii połowy boiska. Spalony nie obowiązuje również podczas wyrzutu z autu oraz w sytuacji, gdy potencjalnie "spalony" zawodnik w momencie podania kieruje się spokojnym krokiem w stronę własnej połowy (tzn. ewidentnie rezygnuje z podejmowania akcji ofensywnej). W przypadku spalonego sędzia najczęściej kieruje się wskazaniem bocznych arbitrów i – w przypadku odnotowania pozycji spalonej – dyktuje rzut wolny pośredni dla drużyny przeciwnej.

Zasada korzyści oznacza rezygnację z odgwizdania, jeśli drużyna pokrzywdzona jest w korzystnej sytuacji. Przykładowo: jeśli podczas wykonywania rzutu wolnego mur wbiegnie w strefę 9,15 m od piłki, a mimo to padnie gol, to sędzia nie nakaże powtórzenia rzutu wolnego. Podobnie będzie, gdy nastąpi faul na kartkę, lecz sędzia zdecyduje pokazać ją po zakończeniu akcji, gdyż pokrzywdzona drużyna pomimo faulu jest w posiadaniu piłki; lub gdy bramkarz sfauluje napastnika, a ten strzeli bramkę – zostanie ona uznana; gdy obrońca dotknie piłki ręką, a mimo to drużyna atakująca po chwili strzeli bramkę – również zostaje ona uznana.

Czas gry wynosi 90 minut (dwie połowy po 45 minut). Sędzia może przedłużyć każdą połowę meczu stosownie do przerw w grze. Po upływie doliczonego czasu gry zwycięzcą jest ta drużyna, która zdobyła więcej bramek.

W przypadku rozgrywania meczów systemem ligowym, za wygraną zwycięzca zdobywa 3 punkty (w niektórych ligach 2 punkty), przegrany nie zdobywa żadnego. Remis natomiast obu drużynom daje po jednym punkcie. W systemie ligowym drużyny grają ze sobą każdy z każdym po dwa razy, jednak np. w lidze austriackiej i szkockiej drużyny rozgrywają między sobą po 4 pojedynki.

W przypadku, gdy mecze rozgrywane są systemem turniejowym, pierwszy mecz zawsze kończy się po drugiej połowie. Zwycięzcą dwumeczu zostaje ta drużyna, która w dwóch meczach zdobędzie więcej goli. Jeśli okaże się, że obie drużyny zdobyły ich tyle samo, zwycięża drużyna, która strzeliła więcej goli w meczu wyjazdowym. Jeśli powyższe warunki nie wyłonią zwycięzcy, odbywa się dogrywka.

Jeśli w przepisowym czasie gry drużyny osiągną wynik remisowy, a konieczne jest wyłonienie zwycięzcy (co ma miejsce w przypadku spotkań rozgrywanych systemem turniejowym bez rewanżów), ma wówczas miejsce trzydziestominutowa dogrywka – 2 połowy po 15 minut. W większości rozgrywek na szczeblu międzypaństwowym obowiązywała do niedawna zasada "złotej bramki" (golden goal), polegająca na tym, że po strzeleniu bramki w dogrywce mecz się kończy, a zwycięzcą zostaje drużyna, którą ją zdobyła. Później na jej miejsce wprowadzono zasadę "srebrnej bramki" (silver goal), polegającej na tym, że zwycięzcą zostaje drużyna, która prowadzi po pierwszej połowie dogrywki. Obecnie odchodzi się od tych zasad na rzecz pełnowymiarowej dogrywki.

Jeśli dogrywka nie przyniesie rozstrzygnięcia, wówczas zawodnicy obu drużyn wykonują serię rzutów karnych (po 5 rzutów karnych), a gdy i po nich nie ma zwycięzcy, wykonuje się na przemian po jednym rzucie karnym aż do osiągnięcia zwycięstwa. W serii rzutów karnych piłkarze na przemian wykonują rzuty karne z przepisowej odległości. Żaden gracz nie może oddać więcej niż jednego strzału, chyba, że wszyscy pozostali gracze pola oddali już strzał w serii rzutów karnych. Gola uznaje się, gdy piłka wpadnie do bramki bezpośrednio, po odbiciu od słupka, poprzeczki lub od bramkarza. Nie uznaje się tzw. "dobitek".

Zawody prowadzi zespół sędziów: sędzia główny (biegający po boisku), dwaj sędziowie asystenci (biegający poza boiskiem wzdłuż linii bocznych) oraz sędzia techniczny (sygnalizuje zmiany i czas przedłużenia gry). W przypadku braku sędziego technicznego (np. na niższych szczeblach rozgrywkowych) zmiany sygnalizowane są przez jednego z sędziów liniowych, przez uniesienie oburącz chorągiewki. Decyzje sędziego głównego są nieodwołalne. Jedynie sędzia główny podejmuje decyzje. Sędziowie boczni są jedynie pomocnikami, których sugestiami arbiter główny powinien, lecz nie musi się sugerować. Przyjmuje się, że sędzia jest "powietrzem". Znaczy to, że w momencie gdy piłka odbije się od sędziego i przeszkodzi, lub pomoże jednemu z zespołów przeprowadzić skuteczną akcję, gra jest kontynuowana. Dzieje się tak również w przypadku zderzenia sędziego z jednym z graczy, co mogłoby mieć wpływ na przebieg gry. Sędziowie muszą być niezależni, tzn. w meczach międzypaństwowych nie mogą pochodzić z krajów, których drużyny uczestniczą w spotkaniu. Dopuszczalne są zmiany sędziów w trakcie rozgrywek (np. z powodu kontuzji arbitra głównego). FIFA  wprowadza w życie przepis dotyczący tego, że na boisku sędziuje dodatkowo dwóch arbitrów, którzy stoją za bramkami obu stron (np. w meczach Ligi Europejskiej).